Tussen 1948 en 1955 stonden er op de Turfberg bij Radio Kootwijk (nu gemeente Apeldoorn) een aantal Duitse Würzburg radarschotels. Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakten deze schotels deel uit van de zogenaamde Atlantikwall - de Duitse radarverdedigingslinie langs de hele Europese kust.

Eén van de Würzburg-antennes, die een diameter van 7,5 meter hadden, werd gebruikt voor radiosterrenkundig onderzoek aan de Melkweg. Dit onderzoek werd geleid door prof. dr. Jan Hendrik Oort van de Leidse Sterrewacht en radio-ingenieur Lex Muller van de Stichting Radiostraling van Zon en Melkweg (nu ASTRON). De Leidse astronomen wilden radiostraling uit de Melkweg opvangen en de Melkweg in kaart brengen.

Aangespoord door prof. Jan Oort van de Sterrewacht Leiden, had de toenmalige Utrechtse sterrenkundestudent Henk van de Hulst al in 1944 berekend dat waterstofatomen hele zwakke radiostraling zouden uitzenden op een golflente van 21 cm (zei uitleg van Prof. C. de Jager). Waterstof is het meest voorkomende element in het heelal en het komt ook in zeer grote hoeveelheden voor in het Melkwegstelsel, in de vorm van enorme ‘waterstofwolken’. Als die radiostraling echt bestond en waargenomen kon worden, dan konden de beweging van de waterstofwolken én hun de plaats in ons Melkwegstelsel bepaald worden en als zodanig in kaart worden gebracht (zie uitleg door Prof. van Woerden in dit filmpje).

Technisch bleek het in die periode een hele opgave te zijn om radio-ontvangers te bouwen die voldoende gevoelig waren om de zwakke straling op 21 cm golflengte te kunnen waarnemen. Op 11 mei 1951 lukte het Lex Muller en zijn team om deze radiogolven op te vangen, een aantal weken nadat Amerikaanse astronomen van Harvard de primeur hadden.

ASTROFORUM of op de uitnodiging van 11 mei heden
[ terug... ]